Төрөөбүт тылбыт сайыннын

Бу дьыл алтынньы  12 күнүгэр тыл үөрэхтээхтэрин уонна учууталларын Форума  үөрүүлээхтик саҕаланна. Форум бастакы күнүгэр Үөрэҕи сайыннарар уонна идэни үрдэтэр  институт иһинэн саха тылын, омук тылын, нуучча тылын учууталлара маастар кылаастары ыыттылар. Форумҥа саха тылын 50-ча  учуутала  кэлэн биир идэлээхтэрин  маастар кылаастарын көрдүлэр-иһиттилэр. Федеральнай госстандарт уопсай ирдэбилигэр олоҕуран, ону бигэ тирэх, сүрүн хайысха оҥостон  Амма, Нам, Хаҥалас уонна Мэҥэ-Хаҥалас улуустарын  саха тылын уонна литературатын  12 учуутала  олус чаҕылхай  маастар кылаастары көрдөрдүлэр.

Дьокуускай  куорат 17-№-дээх  оскуолатын  учууталларын бөлөҕө: Борисова Оксана Ивановна, Сивцева Саргылана Дмитриевна, Попова Мария Матвеевна, Керемясова Саскылана Петровна, Заровняева Любовь Святославовна икки тылынан үөрэтии  усулуобуйатыгар,  куоракка  олорор-үөрэнэр дьон быһыытынан, төрүт саха эйгэтин оҕоҕо алын сүһүөхтэн саҕалаан иҥэрии хайдах быһыылаахтык ыытылларын, онно  ханнык   иитии-үөрэтии үлэтин араас көрүҥэ  барарын сиһилии кэпсээн дьон сэҥээриитин ыллылар.  Онон оҕо иитиилээх, сиэрдээх майгылаах,  киһилии киһи буола улаатарыгар, төрөппүт,  оҕо уонна учуутал икки ардыларыгар, бүтүн оскуола үрдүнэн үгүс үлэ  ыытыллара дьэҥкэтик көһүннэ.  17-с  оскуола учууталлара уохтаах кымыһынан, арыылаах алаадьынан күндүлээн  маастар кылаастарын оһуокайынан түмүктээн  кэлбит дьону сэргэхситтилэр.

Дьокуускай куорат Национальнай  гимназиятын  учуутала Кириллина Күндэлиинэ Трофимовна араас таһымнаах сорудахтары сөптөөхтүк наардаан, аттаран элбэҕи ситиһиэххэ сөбүн тоһоҕолоото. Айымньы иһинэн эрэ хааччахтаммакка, учуутал эрэ эппитинэн муҥурдаммакка оҕо (үөрэнээччи) көҥүл үлэлээн,  санаатын толору этэн, саастыылаахтарын кытта  мөккүһэн проблеманы быһаарар араас суоллары тобуларга кыһаллыахтааҕын  чопчулаата. Аҥардас ыйытыы эрэ көмөтүнэн бэрт элбэх сорудаҕы тобулан-толкуйдаан таһаарыахха сөбүн холобурдаан көрдөрдө.

Сунтаар гимназиятын учуутала Иванова Акулина Яковлевна  оҕо айар дьоҕурун уһугуннарыыга улахан болҕомтотун уурда. Бөлөҕүнэн үлэ түмүгүнэн учууталлар  тэттик кинигэ оҥорон таһаардылар. Бу маастар кылааска төрөөбүт төрүт тылын этигэн кэрэтин кэрэхсииргэ, бөлөҕүнэн үлэни сатаан тэрийии чуолкайдык көһүннэ.

Олус чаҕылхай маастар кылааһы Мэҥэ-Хаҥалас улууһун  В.П.Ларионов аатынан Майа орто сокуолатын учуутала Бугаева Светлана Николаевна көрдөрөн сөхтөрдө. Талааннаах учуутал дьарыгын  хомус алыптаах дорҕоонунан доҕуһуоллаан,  А.Варламова ырыатыгар уйдаран  сүрдээх дьиктитик саҕалаата.  Ол курдук  поэттар, худуоһуньуктар, скульптордар, фотографтар, ырыаһыттар бөлөхтөрө бааллара.  Хас биирдии бөлөх   оҥоруохтаах сорудаҕын чопчу өйдөөн истээччилэр иннилэригэр ылаан, уруһуйдаан, кырыйан оҥорон, айан оҥорбут үлэлэрин кэпсээтилэр. Оҕо  оҥоруохтаах сорудаҕын үчүгэйдик өйдөөтөҕүнэ таһаарыылаахтык үлэлиир. Уонна бөлөҕүнэн үлэҕэ хорсуннук кыттара манна дьэҥкэтик көһүннэ.

Нам гимназиятын учуутала Попова Аэлита Михайловна мастарыскыай уруокка учуутал уонна үөрэнээччи айымньылаах үлэтин сүрдээх дириҥ, баай ис хоһоонноохтук кэпсээн, баар учууталлары үлэлэтэн   сэргэх, ураты ньыматын көрдөрдө.  Хас биирдии учуутал идэтиттэн тутулуга суох дьарыгар төһө баҕарар туһаныан сөп эбит диэн бигэтик эрэннибит.

Хаҥалас улууһун Ой орто оскуолатын  нуучча тылын учуутала Парфенова Матрена Ивановна уонна саха тылын учуутала Титова Нюргустана Николаевна, Амма улууһун Болугур орто оскуолатын нуучча тылын учуутала Иванова Марфа Юдовна уонна саха тылын учуутала Кожурова Сахаяна Юдовна  саха тылын уонна нуучча тылын уруоктарын алтыһыннаран, сорудахтары таба аттаран оҕо интэриэһин, айар дьоҕурун уһугуннаран  дьарык ис хоһоонун байытан,  хайдах интэриэһинэй оҥороллорун, үлэлэрин кэрчигин  сорох түһүмэхтэрин билиһиннэрдилэр,   сиһилии кэпсээтилэр.

Маастар кылаас түмүгүнэн учууталлар олус астыммыттарын эттилэр. Саҥа санаалар,  сонун идеялар киирэн үөрэтии ис хоһоонун байытан, дьарык интэриэһинэйдик барарын туһугар элбэҕи биллибит, үөрэннибит диэтилэр.

Онон түмүктээн эттэххэ, төрөөбүт тыл киһиэхэ, норуот дьылҕатыгар, сайдыытыгар суолтатын дьиҥнээхтик сыаналыыр,  өйдүүр ыччаты иитэргэ,  саха тылын үөрэҕин, тыл культуратын туһунан билиини биэрэри таһынан, дьарык ис хоһоонун байытан,    билиҥҥи үөрэнээччи  сахалыы хомоҕойдук кэпсэтэрин, санаатын сааһылаан этэрин, суруйарын хааччыйар биһиги ытык иэс баарын өссө төгүл бигэтик өйдөөтүлэр.  Киһи билиитин-көрүүтүн, өйүн-санаатын сэргэ тылын-өһүн олоҕун устата сайыннара туруохтаах диэн сырдык-ыраас санаанан маастар кылаас түмүктэннэ.

 Ядрихинская  Февронья Васильевна,

 Үөрэҕи сайыннарар уонна идэни үрдэтэр институт ,

төрүт тылларын кафедратын преподавателэ

]]>

Оставьте комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *